Kleurenblind

Als je echt 100% kleurenblind bent dan zien je alleen zwart, grijs tinten. Het merendeel van de kleurenblinden zien echter niet alle kleuren evengoed, daarom gebruiken wij vaak de term kleurzienstoornis of kleurgestoord. Kleurenblind komt veel voor; 8% van alle mannen in Nederland hebben een vorm van kleurenblindheid. Bij vrouwen is dit percentage veel lager namelijk 0,5 %. Maar wat is kleurenblind, hoe kom je eraan en kun je er iets aan doen ? Dat lees je hieronder.

Wat is kleurenblind ?

Als je kleurenblind bent heb je veelal een probleem met de kegeltjes in het netvlies. Dit zijn de lichtgevoelige cellen waarvan je er zo ongeveer 6 miljoen hebt. Je netvlies bevat naast de kegeltjes ook zo’n 120 miljoen staafjes, hiermee zien we verschil in licht en donker. In het donker werken alleen de staafjes en de kegeltjes helpen ons kleur zien en de details van de dingen recht voor ons. De kegeltjes kunnen we onderverdelen in 3 soorten en zijn elk gevoelig voor een bepaalde kleur: rood, groen of blauw. Doordat ze samenwerken zie je alle kleuren, als een van de soorten niet goed samenwerken ben je kleurenblind.

Hoe kom je eraan ?

Kleurenblind is erfelijk, dit betekent dat je kunt het erven van je opa via je moeder. Je kunt er ook niets aan doen, daarmee bedoelen we dat het niet te genezen is. Het is wel zo dat in sommige gevallen een “kleurenblind bril” helpt en dat is fijn omdat je dan vaak wel door de test komt voor piloot, marinier of een andere opleiding waarbij kleurenblind een struikelblok vormt.

Naast de erfelijke variant kun je ook op latere leeftijd kleurenblind worden. De kans om op latere leeftijd kleurenblind te worden is voor zowel mannen als vrouwen gelijk en meestal komt de blauw geel afwijking het meeste voor. Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor kleurenblind worden op latere leeftijd. Sommige oogzenuwafwijkingen en erfelijke ziekten aan het netvlies veroorzaken kleurenblindheid. En gebruik van sommige medicijnen heeft invloed op het zien van kleuren.

Soorten aangeboren kleurenblind.

Als je aangeboren kleurenblind bent dan heb je 1 van de onderstaande 4 soorten:

• Achromatopsie: Als je achromatopsie hebt werkt geen van de kegeltjes. Hierdoor zie je alleen alleen zwart- wit- en grijstinten, in de geval ben je echt kleurenblind. Deze vorm is echt zeldzaam: 0,0001% van de mannen in Nederland heeft deze aandoening. Als je achromatopsie hebt ben je lichtschuw en kun je helemaal overdag slecht zien;
• Monochromatopsie; komt echt heel weinig voor: hierbij werkt maar één type kegeltje. Als je monochromatopsie hebt heb zeer slecht zicht en vaak heb je ook last van lichtschuwheid;
• Dichromatopsie: Bij deze vorm van kleurblindheid werken twee van de drie typen kegeltjes. Als de groene niet werken dan noemen we dat deuteranoop en verwar je groen en rood. Pronatoop ben je als alleen de rode kegeltjes niet werken dan noemen en ook dan verwar de rode en de groene kleur. Als laatste is er de groep bijwis de blauwe kegeltjes net werken, dit noemen we tritanoop. In dit geval kun je blauw en geel niet onderscheiden. Deze vorm is heel zeldzaam.
• Trichromatopsie: als je trichromatosie hebt werken alle drie de kegeltjes dit is het geval bij het normale zicht en komt in Nederland van 92% van de mannen voor. Soms werkt echter een van de drie soorten minder goed. Dat noemen we trichromatopsie, je ziet dan alle kleuren maar je hebt last van kleurzwakte. Als de groene kegeltjes het minder goed doen dan heet  dat deuteranomalie. Bij de verzwakking van de rode kegeltjes spreken we van portanomalie en bij trilanomalie zijn de blauwe kegeltjes zwak.

Er zijn veel verschillende testen om vast te stellen of je kleurenblind bent. De ishihara test is de meest gebruikte test, deze bestaat uit een set kaarten met gekleurde stippen waarop in een afwijkende kleur tekens staan. Als kleurenblind bent zie je bij bepaalde kaarten niets, dit is afhankelijk van de soort kleurblindheid die je hebt. Ben je niet kleurenblind dan zie je alle plaatjes in deze test.

Leven met kleurblindheid.

De meeste kleurenblinden zijn kleurgestoorden en zien een deel van de kleuren niet. Elke vorm is lastig, niet alleen bij het uitzoeken van kleren maar ook op andere vlakken kan het lastig zijn. Verkeerslichten zijn gelukkig allemaal gelijk en hiermee kan een kleurenblinde echt veilig oversteken. Sommige verkeersborden zijn echter lastig te zien als je kleurenblind bent. En is dat ene lampje nu rood of groen? Er zijn apps die kleuren voor je kunnen benoemen en kleding kun je labelen. En zo is kleurenblind voor veel mensen een handicap waarmee goed te leven valt.

In sommige gevallen echter kun je niet je hobby of je beroep uitvoeren en dan wordt het pas echt vervelend. Klanten die bij ons komen, komen niet door toelatingstest van de marine of piloot, in dat geval is er de overweging om een kleurentest bij ons te doen. Met een kleurfilter in je bril kan het zijn dat je de kleuren beter kunt waarnemen waardoor je wel door de test komt of wel je beroep kunt blijven uitoefenen. Wil je weten of deze oplossing jou helpt om kleuren beter waar te nemen? Maak dan een afspraak bij ons in de winkel voor een kleurenblind meting.

Wil je meer lezen over deze oplossing? lees dan hier verder.

Bronnen: oogfonds & kleurenblindheid

Cooler Media maakte een mooie animatie over kleurenblindheid.